Trong bối cảnh hội nhập và phát triển, khi đời sống kinh tế - xã hội ngày càng đổi thay, việc giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống trở thành yêu cầu cấp thiết. Nếu không có giải pháp phù hợp, những giá trị quý báu ấy có thể dần mai một; nhưng nếu biết khai thác đúng hướng, bản sắc văn hóa sẽ trở thành nguồn lực to lớn góp phần phát triển kinh tế - xã hội địa phương.Thực tiễn cho thấy, phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa là hướng đi bền vững, vừa giúp quảng bá hình ảnh quê hương, vừa tạo thêm sinh kế, việc làm và động lực để người dân chủ động giữ gìn văn hóa của mình.

1. Bản sắc văn hóa – “chìa khóa vàng” làm nên sức hút Trà Đốc

Văn hóa của đồng bào Cadong ở Trà Đốc là “hồn cốt” của bản làng – được gìn giữ và truyền lại qua nhiều thế hệ. Đó là những phong tục, tri thức bản địa, là thanh âm, sắc màu và câu chuyện sống động của đời sống cộng đồng.

Ở Trà Đốc, văn hóa hiện hữu trong từng mùa vụ, từng lễ hội. Mỗi dịp mùa lúa về, bà con tổ chức lễ mừng lúa mới, lễ cúng máng nước (Karát - langták) để tạ ơn thần linh, cầu cho mùa màng tốt tươi. Tiếng trống, tiếng chiêng hòa cùng điệu múa truyền thống tạo nên không gian thiêng liêng, rộn rã giữa đại ngàn – nơi cộng đồng sum vầy, gắn kết và lan tỏa niềm vui.

Bên cạnh lễ hội, nét đẹp Trà Đốc còn toát lên từ làn điệu dân ca, dân vũ và nghề thủ công truyền thống như đan lát, dệt thổ cẩm. Chính những giá trị bình dị ấy tạo nên “chất riêng” của Trà Đốc, giúp du khách không chỉ được ngắm cảnh mà còn được chạm vào bản sắc, sống trong không khí bản làng và cảm nhận sự mến khách chân thành.

Bảo tồn văn hóa vì thế không chỉ là lưu giữ ký ức, mà quan trọng hơn là giữ cho văn hóa được sống – sống trong mỗi lễ hội, tiếng chiêng, nghề dệt; được thực hành thường xuyên, được truyền dạy cho thế hệ trẻ và lan tỏa qua du lịch cộng đồng. Khi văn hóa được phát huy đúng cách, đó sẽ là “chìa khóa vàng” mở ra hướng phát triển bền vững cho du lịch Trà Đốc.

2. Du lịch cộng đồng – cơ hội để văn hóa được hồi sinh

Thực tế cho thấy, nhiều địa phương phát triển du lịch cộng đồng thành công không nhờ công trình lớn, mà nhờ biết gìn giữ bản sắc và kể câu chuyện văn hóa của chính mình. Du khách ngày nay không chỉ “đến để ngắm”, mà muốn “đến để sống cùng” – được nghe tiếng chiêng, thưởng thức món ăn, tham gia sinh hoạt cộng đồng và cảm nhận nhịp sống miền núi chân thực.

Trà Đốc hội tụ đủ yếu tố để phát triển du lịch cộng đồng: cảnh quan thiên nhiên hoang sơ, văn hóa đặc trưng và con người thân thiện. Nhiều mô hình tiềm năng có thể khai thác hiệu quả như:

• Làng văn hóa – du lịch cộng đồng tại nóc Xa Rơ: du khách tham quan nhà truyền thống, giao lưu văn nghệ, trải nghiệm đời sống bản làng.
• Du lịch sinh thái gắn với lòng hồ Thủy điện Sông Tranh, thác Bà Nô, các suối và rừng nguyên sinh.
• Du lịch ẩm thực với cơm lam, gà nướng, rau rừng, rượu cần – hương vị đậm đà của miền sơn cước.

Giá trị lớn nhất của du lịch cộng đồng là lợi ích kép: du khách được trải nghiệm văn hóa, còn người dân có thêm sinh kế và động lực bảo tồn truyền thống. Khi văn hóa trở thành niềm tự hào và mang lại giá trị kinh tế, người dân sẽ tự giác giữ gìn. Du lịch cộng đồng vì thế không chỉ phát triển kinh tế mà còn là con đường hồi sinh văn hóa, giúp bản sắc Trà Đốc tỏa sáng và lan tỏa rộng rãi.

3. Bảo tồn văn hóa gắn với đời sống – để người dân là chủ thể và hưởng lợi

Văn hóa chỉ thật sự sống khi được thực hành hằng ngày và trở thành một phần sinh kế. Xã Trà Đốc đang hướng đến mục tiêu đó trong Đề án phát triển du lịch giai đoạn 2026–2030, xác định người dân là trung tâm, vừa là người gìn giữ bản sắc, vừa là người hưởng lợi từ du lịch.

Nhiều hoạt động được khuyến khích như duy trì lễ mừng lúa mới, lễ cúng máng nước, khôi phục nghề thủ công truyền thống, thành lập đội cồng chiêng và đội văn nghệ cộng đồng ở các thôn. Những hoạt động này không chỉ gìn giữ giá trị văn hóa mà còn tạo “điểm nhấn” thu hút du khách, giúp người dân có thêm thu nhập từ biểu diễn, hướng dẫn, nấu ăn, làm đồ lưu niệm...

Khi văn hóa được gắn với đời sống, khi người dân thấy văn hóa mang lại lợi ích thực tế, họ sẽ càng tự hào và chủ động giữ gìn. Đây chính là con đường căn cơ để bảo tồn bền vững và phát triển du lịch cộng đồng lâu dài, để Trà Đốc phát triển từ chính bản sắc của mình.

4. Mỗi người dân Trà Đốc – một “đại sứ văn hóa”

Du lịch cộng đồng chỉ thành công khi có sự chung tay của Nhân dân – những người tạo nên linh hồn của điểm đến. Mỗi nụ cười, lời chào, mỗi câu chuyện kể đều là “thông điệp” giới thiệu Trà Đốc thân thiện, mến khách.

Mỗi người dân, dù ở thôn hay nóc nào, đều có thể trở thành “đại sứ văn hóa”, quảng bá hình ảnh quê hương bằng sự chân thành và niềm tự hào.
Hãy bắt đầu từ những việc nhỏ:

• Giữ gìn phong tục, tiếng chiêng, nghề thủ công;
• Giữ cho bản làng sạch – đẹp – văn minh, thân thiện với du khách;
• Đón khách bằng nụ cười và sự mến khách;
• Bảo vệ môi trường, giữ rừng – giữ suối – giữ thác;
• Truyền dạy văn hóa cho thế hệ trẻ để tiếng chiêng, điệu múa, nghề dệt mãi vang vọng giữa đại ngàn.

Khi người dân ý thức rằng họ chính là chủ thể của văn hóa và du lịch, thì Trà Đốc sẽ không chỉ đẹp bởi cảnh quan mà còn đẹp bởi tình người – yếu tố làm nên sức hút lâu dài của điểm đến.

5. Phát triển du lịch cộng đồng – hướng đi bền vững cho Trà Đốc

Nhận thức rõ tiềm năng và lợi thế, UBND xã Trà Đốc đã ban hành Đề án số 04/ĐA-UBND ngày 16/12/2025 về phát triển du lịch giai đoạn 2026–2030, định hướng đến 2035. Mục tiêu là xây dựng Trà Đốc trở thành điểm đến du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng đặc trưng của miền núi Đà Nẵng, gắn phát triển kinh tế với bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Cadong.

Trong đó, nóc Xa Rơ được định hướng là điểm nhấn trung tâm để xây dựng thương hiệu du lịch cộng đồng. Địa phương tập trung phát triển từng bước, đầu tư hạ tầng gắn với dân sinh, xây dựng sản phẩm du lịch dựa trên cảnh quan và văn hóa sẵn có, đào tạo kỹ năng làm du lịch cho người dân.

Trong tương lai, khi giao thông, hạ tầng được đầu tư đồng bộ và người dân được tập huấn bài bản, Trà Đốc hoàn toàn có thể trở thành điểm đến hấp dẫn trong tuyến du lịch liên kết “biển – phố – núi” của Đà Nẵng. Du lịch sẽ mở ra nhiều cơ hội việc làm, góp phần giảm nghèo bền vững, nâng cao thu nhập và chất lượng cuộc sống cho người dân.

Phát triển du lịch cộng đồng chính là con đường để Trà Đốc giữ được bản sắc – khai thác tiềm năng – phát triển từ nội lực, khẳng định hướng đi đúng đắn, bền vững và đầy triển vọng trong tương lai.

Bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa gắn với phát triển du lịch cộng đồng là hướng đi phù hợp và bền vững đối với xã Trà Đốc. Đây không chỉ là trách nhiệm gìn giữ di sản của cha ông, mà còn là cơ hội để phát triển kinh tế, tạo sinh kế, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho Nhân dân, góp phần vào sự phát triển chung của thành phố Đà Nẵng. Khi văn hóa trở thành nền tảng của du lịch, khi người dân trở thành chủ thể và người hưởng lợi, du lịch cộng đồng Trà Đốc sẽ phát triển vững vàng, mang đậm dấu ấn riêng. Mỗi người dân hôm nay chính là người giữ lửa văn hóa, đại sứ quảng bá hình ảnh quê hương bằng nếp sống đẹp, sự mến khách và niềm tự hào về bản sắc dân tộc. Với sự đồng lòng của cấp ủy, chính quyền và Nhân dân, Trà Đốc sẽ vươn lên trở thành điểm đến du lịch cộng đồng thân thiện, giàu bản sắc, để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng du khách gần xa.

             Nguyễn Thị Như Bình – Trưởng phòng Văn hoá xã Trà Đốc