Điểm rất mới của Nghị quyết đặt ra yêu cầu đổi mới mô hình phát triển thay vì mô hình tăng trưởng như trước. Nghị quyết đã xác lập bảy mô hình thành phần gồm: kinh tế; xã hội; văn hóa và con người; môi trường sinh thái; quốc phòng, an ninh; đối ngoại và hội nhập quốc tế; quản trị quốc gia. Như vậy, bên cạnh việc trả lời câu hỏi nền kinh tế tăng trưởng bằng nguồn lực nào, theo phương thức nào và với hiệu quả ra sao, mô hình phát triển phải giải được bài toán của thời đại: Việt Nam muốn trở thành quốc gia như thế nào; con người, thể chế, khoa học, công nghệ, văn hóa và môi trường được đặt ở đâu và quan trọng nhất, thành quả phát triển cuối cùng phục vụ ai?

Đây cũng chính là gợi ý cho bài toán đổi mới mô hình phát triển của thành phố Đà Nẵng với trọng tâm tái cấu trúc không gian, phát triển khoa học - công nghệ, nguồn nhân lực, văn hóa, chất lượng sống, thu hẹp khoảng cách giữa đồng bằng và miền núi. Như vậy, theo Nghị quyết, yêu cầu đặt ra rất cao, không đơn giản là tái cấu trúc nền kinh tế phục vụ tăng trưởng nhanh mà đổi mới mô hình phát triển, tích hợp xu hướng thời đại, phục vụ mục tiêu chiến lược trong kỷ nguyên vươn mình.

Xác lập thuộc tính của mô hình phát triển “tự cường, sáng tạo, nhân văn, bền vững và hội nhập”

Nghị quyết số 19-NQ/TW xác định năm thuộc tính của mô hình mới: tự cường, sáng tạo, nhân văn, bền vững và hội nhập. Trong đó, “tự cường” là khả năng làm chủ các năng lực chiến lược, tăng sức chống chịu và hạn chế phụ thuộc. “Sáng tạo” thể hiện bước chuyển từ tăng trưởng dựa nhiều vào đầu vào sang tăng trưởng dựa trên năng suất, tri thức, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và trí tuệ nhân tạo. “Nhân văn” đặt con người vào vị trí chủ thể, trung tâm, mục tiêu và động lực của phát triển. “Bền vững” đòi hỏi phát triển kinh tế phải nằm trong khả năng chịu tải của môi trường. “Hội nhập” không chỉ là tham gia mà còn là nâng cao năng lực đóng góp, kết nối và định hình những mạng lưới phát triển mới.

Những thuộc tính này đã hiện diện khá rõ trong định hướng phát triển Đà Nẵng. Cụ thể, thành phố xác định phát triển công nghệ cao, công nghệ số, vi mạch, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, kinh tế biển và logistics, giảm dần phụ thuộc vào tài nguyên, nhân công giá rẻ; đồng thời phát triển đô thị xanh, thông minh gắn với bảo tồn di sản, nâng cao đời sống Nhân dân, nhất là khu vực miền núi. Chương trình hành động số 51-CTr/TU của Thành ủy đưa ra yêu cầu giữ gìn bản sắc con người xứ Quảng “Trung dũng, kiên cường, sáng tạo, nhân văn”, đồng thời bảo đảm hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với môi trường tự nhiên, xã hội và văn hóa.

Đột phá trước hết ở thể chế và quản trị

Nghị quyết số 19-NQ/TW đặt đổi mới thể chế và quản trị quốc gia ở vị trí khâu đột phá. Tư duy quản lý chuyển từ kiểm soát sang kiến tạo, từ quản lý từng ngành sang quản trị hệ sinh thái, từ tiền kiểm nặng nề sang hậu kiểm thông minh, từ đo số việc đã làm sang đo kết quả và tác động.

Đà Nẵng đã và đang đi đúng hướng trong việc biến thể chế, cơ chế và sự linh hoạt trong quản trị thành lợi thế. Từ Kết luận số 79-KL/TW về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 43-NQ/TW của Bộ Chính trị khóa XII về xây dựng và phát triển thành phố Đà Nẵng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Nghị quyết số 259/2025/QH15 về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 136/2024/QH15 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố Đà Nẵng, đến Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố lần thứ I, Chương trình hành động số 51-CTr/TU thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và Nghị quyết Đại hội lần thứ I Đảng bộ thành phố đều gặp nhau ở tinh thần thúc đẩy hoàn thiện cơ chế, chính sách, tháo gỡ các điểm nghẽn trong quy hoạch, đầu tư, đất đai, tài chính, ngân sách, xây dựng cơ chế đặc thù, vượt trội cho Khu thương mại tự do và Trung tâm tài chính quốc tế. Rõ ràng, thể chế, cơ chế đặc thù đang trở thành lợi thế, trở thành nguồn lực phát triển mới của Đà Nẵng. Điều quan trọng là không được đồng nhất thể chế, “cơ chế đặc thù” với “đặc quyền phát triển”. Cơ chế đặc thù chỉ thực sự có giá trị khi được chuyển hóa thành kết quả được Nhân dân thành phố thể kiểm chứng, hình thành những mô hình mang lại hiệu quả vượt trội.

Dữ liệu và AI trở thành lực lượng sản xuất mới, con người và văn hóa trở thành nguồn lực phát triển

Nghị quyết số 19-NQ/TW xác định dữ liệu là tài nguyên chiến lược, còn hạ tầng số, năng lực tính toán và AI là hạ tầng mới của phát triển. Đà Nẵng cũng đã nhạy bén trong triển khai bản sao số đô thị, cảng thông minh, Khu thương mại tự do thông minh, sàn giao dịch dữ liệu; đầu tư Lab AI, Lab-Fab bán dẫn, trung tâm dữ liệu và trung tâm tính toán hiệu năng cao. Đáng chú ý hơn, thành phố định hướng dùng dữ liệu và AI để mô phỏng, dự báo các kịch bản phát triển kinh tế - xã hội. Đây là bước chuyển từ số hóa quản lý sang quản trị bằng dữ liệu thể hiện sự bắt nhịp nhanh nhạy với các xu hướng mới.

Bên cạnh đó, Nghị quyết số 19-NQ/TW đã đặt con người và văn hóa vào vị trí trung tâm kiến tạo năng lực phát triển. Trong đó, văn hóa không chỉ là lĩnh vực cần bảo tồn mà còn là nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh, năng lực sáng tạo và sức mạnh mềm của địa phương, đất nước. Với di sản Hội An, Mỹ Sơn, Ngũ Hành Sơn, Cù Lao Chàm, Đà Nẵng có nhiều điều kiện để biến tư duy này thành lợi thế. Trong giai đoạn tới, Đà Nẵng cần chú trọng đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa, công nghiệp giải trí, kinh tế sáng tạo… thực sự trở thành động lực quan trọng để thành phố hiện thực hoá mục tiêu tăng trưởng 2 con số.

Thành phố hiện nay rất chú trọng việc thu hút, trọng dụng nhân tài, nhất là trong khoa học - công nghệ, công nghệ chiến lược, tài chính, ngân hàng, du lịch và công nghệ thông tin; tăng cường liên kết đại học - doanh nghiệp và hợp tác quốc tế trong đào tạo nhân lực công nghệ cao. Đây chính là quá trình chuyển từ “có nguồn nhân lực” sang xây dựng vốn con người có khả năng tạo ra giá trị mới.

Đổi cách đo lường phát triển, vượt qua ranh giới tư duy nhiệm kỳ

Nghị quyết số 19-NQ/TW đưa ra yêu cầu rất đáng chú ý: quản lý theo mục tiêu, kết quả đầu ra và tác động phát triển. Như vậy, không thể đánh giá thành công chỉ bằng số văn bản đã ban hành, số cuộc họp, số chương trình hay tỷ lệ giải ngân; quan trọng hơn là chính sách đã giải quyết được vấn đề gì, tạo ra thay đổi nào và người dân thực sự được hưởng lợi ra sao.

Tinh thần đó được thể hiện rõ trong cách tiếp cận lấy thành quả phát triển của địa phương, tín nhiệm của người dân và doanh nghiệp làm thước đo đánh giá cán bộ và hiệu quả công việc của chính quyền thành phố. Điều đó có nghĩa, thành công của Trung tâm tài chính quốc tế, Khu thương mại tự do hay đô thị thông minh cuối cùng phải được đo bằng việc làm, thu nhập, môi trường sống, chất lượng dịch vụ công và mức độ hài lòng của người dân.

Nghị quyết số 19-NQ/TW là đặt phát triển trong tầm nhìn dài hạn, bứt phá khỏi tư duy nhiệm kỳ. Đối với Đà Nẵng, cần xem đây là yêu cầu bức thiết vì hạ tầng, không gian và mô hình đang được định hình hôm nay sẽ quyết định cấu trúc phát triển của thành phố trong nhiều thập niên tới.

Trong hành trình đưa Nghị quyết số 19-NQ/TW vào cuộc sống, Đà Nẵng cần nhất quán quan điểm không phải phát triển nhanh hơn mà phát triển theo mô hình mới; không chỉ giải quyết những bài toán hôm nay, mà kiến tạo tương lai. Và Đà Nẵng luôn sẵn sàng trở thành địa phương tiên phong triển khai mô hình phát triển mới, đóng góp kinh nghiệm thực tiễn cho quá trình hoàn thiện thể chế và đổi mới mô hình phát triển Việt Nam.