Mốc son lịch sử năm 1929 và sự đặt nền móng của Bác về “Tổng Công hội đỏ Bắc Kỳ”

Tháng 6/1925, Nguyễn Ái Quốc thành lập Hội Việt Nam thanh niên cách mạng ở Quảng Châu, Trung Quốc. Ngay sau đó, tác phẩm kinh điển “Đường cách mệnh” (1927) là tập hợp những bài giảng của Người đến với tổ chức. Người đã dành riêng những trang viết sâu sắc để bàn về tổ chức Công hội. Người đặt vấn đề cốt lõi: “Tổ chức Công hội để làm gì? Và đưa ra câu trả lời chứa đựng tầm nhìn chiến lược vượt thời gian: “Tổ chức công hội trước hết là để công nhân đi lại với nhau cho có cảm tình, hai là để nghiên cứu với nhau, ba là để sửa sang cách sinh hoạt của công nhân cho khá hơn bây giờ, bốn là để giữ gìn quyền lợi cho công nhân, năm là để giúp cho quốc dân, giúp cho thế giới”[1]. 

Thực hiện đường lối công vận của Nguyễn Ái Quốc, các thế hệ cách mạng đã đưa lý luận vào thực tiễn, phát triển những hội quần chúng như hội hiếu hỉ, tương tế, chơi họ... thành tổ chức Công hội. Ngày 28/7/1929 tại căn nhà số 15 Hàng Nón (Hà Nội), Đại hội đại biểu Tổng Công hội đỏ Bắc Kỳ lần thứ nhất được tiến hành. Sự ra đời của Tổng công hội đỏ Bắc kỳ là mốc son chói lọi, đánh dấu sự thắng lợi rực rỡ của đường lối vận động công nhân do Nguyễn Ái Quốc khởi xướng, đồng thời thiết lập cầu nối lịch sử giữa giai cấp công nhân Việt Nam với phong trào cộng sản và công nhân quốc tế.

Tư tưởng của Bác Hồ về Công hội ngay từ buổi bình minh đã mang tính toàn diện. Trong sứ mệnh và nhiệm vụ, Bác nâng tầm Công đoàn thành “trường học quản lý Nhà nước, quản lý kinh tế và văn hóa của giai cấp công nhân”[2], và được Bác khẳng định rõ ràng:  “là xây dựng chủ nghĩa xã hội. Muốn thế, công đoàn phải tổ chức, giáo dục, lãnh đạo công nhân đẩy mạnh sản xuất, thực hành tiết kiệm, hoàn thành và hoàn thành vượt mức kế hoạch của Đảng và Nhà nước đề ra…[3] để hướng đến hạt nhân cốt lõi “là phải cải thiện dần đời sống công nhân, nâng cao đời sống vật chất, văn hóa của giai cấp công nhân nói riêng và của nhân dân nói chung”[4].

Về nguyên tắc tổ chức và hoạt động, Người yêu cầu Công đoàn phải “phát triển thành hệ thống thống nhất và phải giữ được sự đoàn kết; trong nội bộ tổ chức công đoàn cũng phải thực hành dân chủ thực sự, đi đôi với tôn trọng sự lãnh đạo tập thể. Muốn giáo dục tốt công nhân, trước hết cán bộ công đoàn phải đoàn kết nhất trí”. Và tiếp tục căn dặn: “công đoàn phải được công nhân lựa chọn, bầu ra một cách dân chủ, phải thật sự dân chủ trong việc bầu cử Ban Chấp hành công đoàn, bầu những người đại diện thực sự cho họ. Mỗi khi ra một Chỉ thị, Nghị quyết đều phải vì lợi ích chung của quần chúng…” [5].

Về phẩm chất cán bộ công đoàn, Bác khẳng định cán bộ là gốc của phong trào. Người cán bộ Công đoàn phải: “hiểu biết sản xuất, đời sống, nguyện vọng của công nhân, viên chức; phải hiểu chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước; hiểu biết về quản lý kinh tế, khoa học, kỹ thuật”. Và nhấn mạnh, “cán bộ công đoàn phải giỏi cả về chính trị, thạo về kinh tế, lại phải có trình độ về tư tưởng, văn hóa, kỹ thuật mới lãnh đạo được đội ngũ công nhân ngày càng phát triển…”.

Suốt hai cuộc kháng chiến trường kỳ cũng như trong thời kỳ mở cửa đổi mới đất nước đến nay. Ngọn lửa tư tưởng từ Tổng Công hội đỏ Bắc Kỳ năm 1929 luôn là kim chỉ nam soi đường cho Công đoàn Việt Nam giữ vững vai trò nòng cốt kiến thiết đất nước.

Bối cảnh mới bước vào kỷ nguyên số

Gần một thế kỷ trôi qua, bối cảnh phát triển mới đang đặt Công đoàn trước những thử thách mang tính sống còn, quyết định sự phát triển lâu dài của tổ chức. Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, tự động hóa, internet vạn vật, trí tuệ nhân tạo cùng với quá trình chuyển đổi số quốc gia đang tái định hình lại toàn bộ quan hệ lao động. Hàng triệu việc làm truyền thống bị biến mất, hình thức lao động mới ra đời (nhà máy không công nhân, làm việc trực tuyến…) xuất hiện liên tục với tốc độ chóng mặt khiến mô hình công đoàn truyền thống nguy cơ rơi vào xơ cứng, lạc hậu nếu chậm đổi mới.

Cùng với đó, Việt Nam thực thi các Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới (CPTPP, EVFTA). Việc thực thi các cam kết quốc tế về lao động mở ra cơ hội khẳng định uy tín, nhưng cũng đồng thời châm ngoài cho cuộc canh tranh vị thế đại diện khi các Tổ chức của người lao động tại doanh nghiệp ra đời.

Thực tiễn đó đòi hỏi Công đoàn Việt Nam không thể đứng ngoài cuộc. Muốn giữ niềm tin và vị thế duy nhất, Công đoàn phải tạo ra đột phá bằng những bản thỏa ước lao động tập thể thiết thực, bằng bản lĩnh bảo vệ quyền lợi tại cơ sở, và chính sách chăm lo “đúng, trúng, sâu” vào đời sống người lao động…

Dấu ấn hiệu quả trong hoạt động thực tiễn tại Đà Nẵng

Vận dụng linh hoạt tư tưởng của Bác, Liên đoàn Lao động Đà Nẵng đã tạo nên những chuyển biến đột phá, khẳng định vai trò chỗ dựa vững chắc cho người lao động. Sau hợp nhất và sắp xếp lại bộ máy theo các Nghị quyết số 60-NQ/TW ngày 12/4/2025 và Kết luận số 157-KL/TW ngày 25/5/2025, Liên đoàn lao động thành phố đã tinh gọn hệ thống tổ chức và bàn giao các mô hình về cấp cơ sở xã, phường. Sự chuyển dịch này giúp Công đoàn thành phố tiếp cận sát sao khu vực lao động phi chính thức, kết nạp 50.017 đoàn viên, đạt 102,2% chỉ tiêu được, đồng thời đã mở được 10 lớp đào tạo, tập huấn trong năm 2025 nhằm nâng cao bản lĩnh công tác cho lực lượng cốt cán.

Công đoàn hướng đến việc chăm lo thiết thực, hàng loạt chương trình an sinh khắc sâu thương hiệu Công đoàn như “Chợ tết công đoàn”, “Toa tàu công đoàn”, nhân rộng chương trình “Mái ấm công đoàn” “Bữa cơm công đoàn”... Đời sống tinh thần được nâng coa chất lượng thông qua gameshow “tan ca vui khỏe” tạo luồng sinh khí sau giờ làm. Triển khai các diễn đàn mang tính lắng nghe và tri ân như “Cảm ơn người lao động”, “Lắng nghe - thấu hiểu - chia sẻ”…Đáng chú ý, hậu tái cấu trúc bộ máy, công đoàn các xã, phường đã chủ động liên kết, phủ sóng hàng loạt giải đấu thể thao (bóng đá, cầu lông, bóng bàn, pickleball...), biến sinh hoạt công đoàn thành nhu cầu gắn kết tự nhiên của đoàn viên tại địa bàn dân cư. Đặc biệt, các chính sách hỗ trợ vốn ưu đãi đã giúp người lao động ổn định cuộc sống và tránh xa bẫy tín dụng đen…Các phong trào thi đua “Lao động giỏi, lao động sáng tạo” “Giỏi việc nước, đảm việc nhà” được gắn với học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh được triển khai sâu rộng xuống các xã, phường, gắn chặt với thực tiễn sản xuất.

Thực hiện đẩy mạnh các đột phá về công nghệ và phản ứng chính sách linh hoạt. Bên cạnh lớp tuyên truyền trực tiếp, các kênh số của Công đoàn Đà Nẵng như Fanpage cập nhật liên tục các chính sách chăm lo bùng nổ đạt hàng triệu lượt xem, lượt tương tác. App Công đoàn Đà Nẵng được đưa vào vận hành, chuẩn hóa hệ thống điều hành tác nghiệp số, số hóa tài liệu và kết nối dữ liệu liên thông. Sức mạnh công nghệ và tinh thần “vì nhân dân” thể hiện rõ nhất trong đợt thiên tai vừa qua khi đã loại bỏ thủ tục rườm rà, chỉ cần các báo cáo nhanh qua zalo, kinh phí hỗ trợ đã được chuyển đến tận tay đoàn viên và doanh nghiệp khó khăn.

Tiếp nối tư tưởng Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay là phải đem tinh thần cách mạng và nhân văn ấy thổi hồn vào từng dòng chính sách, từng ứng dụng công nghệ, từng bữa cơm công nhân, từng cuộc thương lượng lương thưởng… Công đoàn luôn kiên định lấy người lao động làm trung tâm, lấy công nghệ làm đòn bẩy và lấy bản lĩnh chính trị làm nền tảng thì Công đoàn Việt Nam nói chung và Công đoàn Đà Nẵng nói riêng nhất định sẽ giữ vững vị thế nòng cốt, đồng hành cùng giai cấp công nhân và cả dân tộc vươn mình trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên phát triển phồn vinh, hạnh phúc.

Nguyễn Thị Minh Hạnh – Trường Chính trị TP Đà Nẵng